გუნდი, რომელმაც საფეხბურთო სამყარო დაიპყრო

1995 წლის 17 აგვისტოს „მილანის“ ხელმძღვანელობამ პრესკონფერენცია მოიწვია... „როსონერის“ მესვეურები სენსაციური ინფორმაციის გასაჯაროებისთვის ემზადებოდნენ... იტალიური გუნდის ლეგენდარულმა მოთამაშემ, მარკო ვან ბასტენმა, საფეხბურთო კარიერის დასრულების გადაწყვეტილება მიიღო... ჟურნალისტებთან გამართულ შეხვედრაზე, მასმედიის ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა კლუბის ვიცე-პრეზიდენტს, ადრიანო გალიანის, ჰკითხა - „თუ ბაჯო რაფაელია, ვან ბასტენი ვინღაა“? პასუხმა არ დააყოვნა, გალიანიმ გაიღიმა და ამაყად განაცხადა: „ლეონარდო და ვინჩი! ვან ბასტენი ყველაფერი იყო! ნამდვილი შემოქმედი და ხელოვანი“.

„მფრინავი ჰოლანდიელის“ უნიკალური სტილი და გოლის გატანის საოცარი ალღო ასეთ შედარებას ნამდვილად იმსახურებდა. სამწუხაროდ მუხლის ტრავმით გაწამებულ მარკოს ორი წელი არ ჰქონდა ნათამაშები. ქომაგებმა მისი ასპარეზობა ბოლოს ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, „მარსელთან“ მარცხისას იხილეს. ვან ბასტენის ერთ-ერთი გულშემატკივარი, პაოლო სიმონეტი, მენისკის „გადასანერგად“ კლუბის ექიმებთანაც მივიდა და გული ძალიან დასწყდა, როდესაც გაიგო, რომ მსგავსი ოპერაციის განხორციელება შეუძლებელი იყო... ახლა კი, 31 წლის ასაკში, მარკოს კარიერა დასასრულს უახლოვდებოდა. იგი ლეგენდარული ჰოლანდიური ტრიოდან პირველი იყო, ვინც გუნდში მოვიდა და უკანასკნელი ვინც „მილანი“ დატოვა... „უტრეხტელმა გედმა“ გულიტთან და რაიკაარდთან ერთად უამრავი ტიტული დაისაკუთრა. განსაკუთრებით ხაზგასასმელი ზედიზედ მოგებული ჩემპიონთა თასია, თუმცა მოპოვებულ ჯილდოებზე შთამბეჭდავი სათამაშო სტილი გახლდათ. ქალაქის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ვან ბასტენის გადაწყვეტილებას სწორედ ამიტომ გლოვობდა. 

არიგო საკის „ავტოკრატიული“ რეჟიმის შედეგად „როსონერიმ“ მაშინდელი ფეხბურთი გარდაქმნა და თანამედროვე პრესინგზე დიდი გავლენა იქონია. „მილანის“ ფეხბურთელები მეტოქეზე მუდმივად დიდ ზეწოლას ახორციელებდნენ და ცდილობდნენ ოპონენტები მოედნის ნებისმიერ მონაკვეთში მაქსიმალურად შეეზღუდათ. იტალიელ სპეციალისტს მაღლა ამოწეული და მოძრავი უკანახაზი ჰყავდა და ფიზიკურ მომზადებას განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა. ეს სწორედ ის ტაქტიკა გახლავთ, რომელიც შემდგომში ისეთმა წარმატებულმა გუნდებმა გამოიყენეს, როგორებიც სერ ალექს ფერგიუსონის „მანჩესტერ იუნაიტედი“ და პეპ გუარდიოლას „ბარსელონა“ იყვნენ.

მოედნის მიღმა „მილანი“ „გალაქტიკო“ გახლდათ ამ ტერმინის გამოგონებამდე. „როსონერიმ“ ახალი სტილი დაამკვიდრა, რომელსაც საფეხბურთო სამყარომ ვერაფერი დაუპირისპირა. იტალიელები თითქმის ყველა საერთაშორისო ტურნირზე დომინირებდნენ და მეტოქე გუნდებს უშანსოდ ტოვებდნენ. „რევოლუციის“ სათავეში სამი ჰოლანდიელი - რაიკაარდი, გულიტი და ვან ბასტენი იდგნენ. მაშინდელ ფეხბურთში აღნიშნული ტრიო სწრაფ ტემპთან, ფიზიკურ სიძლიერესთან და საოცარ ტექნიკასთან ასოცირდებოდა. ზუსტად ისე, როგორც ოცი წლის შემდეგ „ტიკი-ტაკას“ ხსენებაზე ჩავი-ინიესტას დუეტი გვახსენდება... ერთხელ არიგო საკის „ბარსელონას“ და „მილანის“ შედარება სთხოვეს, იტალიელმა სპეციალისტმა განაცხადა: "რთულია რომელიმე მათგანი გამოარჩიო. ფეხბურთის განვითარებაში ორივე კლუბმა საკმაოდ დიდი წვლილი შეიტანა. თუმცა მე საუკეთესოს ვწვრთნიდი“.

 

„საკი?! მის შესახებ არაფერი ვიცი“

ყველაფერი 1986 წლის ზაფხულში დაიწყო. სილვიო ბერლუსკონიმ იტალიური კლუბი გაბანკროტებას გადაარჩინა და „მილანის“ გრანდად ქცევის პროცესს დაუდო სათავე.

შვედი სპეციალისტის, ნილს ლიდჰოლმის მეთაურობით, რომელიც 1950-იანი წლების ლეგენდარული „მილანის“ კაპიტანი გახლდათ, „როსონერის“ სერიოზული პრობლემები ჰქონდა. იტალიელები უმაღლესი დივიზიონიდან ორჯერ გავარდნის შედეგად მიღებული ტრავმის ქვეშ იყვნენ და სტრესის დაძლევას ვერა და ვერ ახერხებდნენ (მილანელები ერთხელ არალეგალურ ფსონებთან დაკავშირებული სკანდალის გამო დაქვეითდნენ, მეორედ კი უბრალოდ სუსტები იყვნენ...). ბერლუსკონი მზად გახლდათ ცვლილებები გაეტარებინა და კლუბის განვითარებაზე ეზრუნა, მაგრამ 1964 წელს შემოღებულმა აკრძალვამ, რომელიც გუნდში უცხოელ ფეხბურთელებზე ლიმიტს აწესებდა, „მილანს“ სერიოზული თავსატეხი გაუჩინა. 1962-ის მუნდიალზე და 1964-ის ევროპის ჩემპიონატზე იტალიის ნაკრების საშინელი გამოსვლის შემდეგ ტიფოზებმა გადაწყვიტეს, რომ გუნდში ერთზე მეტი უცხოელის ყოლა იტალიური ფეხბურთის დონეს დაბლა სწევდა. საბოლოოდ 1982 წელს ლეგიონერთა ლიმიტი ორამდე, 1988-ში კი სამამდე გაიზარდა.

ვან ბასტენი და მისი თანამემამულე, რუუდ გულიტი, ინგლისური დუეტის - რეი უილკინსისა და მარკ ჰატლის, შემცვლელებად მოიაზრებოდნენ. გულიტი იტალიაში 1987 წლის იანვარში, ტრანსფერამდე რამდენიმე თვით ადრე ჩავიდა და სამედიცინო შემოწმება გაიარა. ბუნებრივია რუუდის გუნდს, „პსვ“-ს, ამაზე უარყოფითი რეაქცია ჰქონდა, ვინაიდან ჰოლანდიელს „ეინდჰოვენთან“ ხელშეკრულება კიდევ სამი წლით აკავშირებდა. მოლაპარაკებები დიდხანს გაიწელა. „მილანმა“ გულიტს სამწლიანი კონტრაქტი შესთავაზა და ხელფასის სამჯერ გაზრდას დაჰპირდა. „როსონერისთან“ ერთად გულიტის საკუთარ რიგებში ხილვით „იუვეც“ იყო დაინტერესებული, მაგრამ ჰოლანდიელმა არჩევანი „მილანზე“ შეაჩერა და მშობლიური კლუბიდან „სან სიროზე“ გადაბარგდა.

„პსვ“ – „მილანის“ სატრანსფერო საგამ საკმაოდ გავრცელებულ ტერმინს - „ბერლუსკონიზმოს“ დაუდო სათავე, რაც ფეხბურთელის სანაცვლოდ არარეალურად დიდი თანხის გადახდას გულისხმობს. სანამ „მილანის“ ადვოკატები სასამართლოში „პსვ“-სთან საქმეებს არჩევდნენ, „როსონერიმ“ მორიგი ხმაურიანი ტრანსფერი განახორციელა და „აიაქსიდან“ ოქროს ბუცის მფლობელი მარკო ვან ბასტენი გადაიყვანა. „მფრინავი ჰოლანდიელის“ ჩამოსვლა არაფრით გამორჩეული გამოდგა, რამაც საზოგადოებაში დიდი გაოცება გამოიწვია. 1987 წლის 23 აპრილს „როსონერის“ გულშემატკივრები ლეგენდარული ფეხბურთელის გამოჩენას მოუთმენლად ელოდნენ და გუნდის შტაბ-ბინის წინ იყვნენ შეკრებილები. ტიფოზები ვარაუდობდნენ, რომ „მილანი“ საზეიმო დახვედრას მოაწყობდა და თვალწარმტაცი სანახაობისთვის ემზადებოდნენ. თუმცა უეცრად ერთ-ერთი ქუჩის კუთხიდან მომავალი ვან ბასტენი დაინახეს, რომელიც გალიანისთან და ტავეჯიასთან ერთად მოსეირნობდა. ავტოგრაფების დარიგების შემდეგ მარკომ ჟურნალისტების კითხვებს უპასუხა და ის-ის იყო შტაბ-ბინაში უნდა შესულიყო, რომ ერთ-ერთი რეპორტიორი გუნდის მთავარი მწვრთნელის შესახებ ჩაეძია... „საკი? მის შესახებ არაფერი ვიცი...“

არიგო საკი არც ისეთი უცნობი პიროვნება გახლდათ, როგორადაც მიიჩნევდნენ. იტალიელმა კრიტიკოსებმა მას „მისტერ არავინ“ უწოდეს და მიუხედავად იმისა, რომ მისმა „პარმამ“ იტალიის მესამე დივიზიონიდან აღზევება მოახერხა, სერიოზულად მაინც არავინ აღიქვამდა. 1986 წელს საკი 40 წლის იყო. არიგომ ფეხბურთელობა სცადა, თუმცა საკმარისი ნიჭი არ აღმოაჩნდა და სამოყვარულო დონეს ვერ გასცდა. საკის კარიერა ფლორენციის გარეუბანში მდებარე, “Coverciano”-ში დაიწყო...

„ჩეზენას“ ახალგაზრდული გუნდის გაწვრთნის შემდეგ არიგო „რიმინიში“ წავიდა, რასაც „ფიორენტინაში“ გატარებული პერიოდი მოჰყვა. საკიმ პროფესიონალურ დონეზე მოღვაწეობა „პარმაში“ დაიწყო. „კროჩიატის“ რიგებში იტალიელი სპეციალისტი ორი განსხვავებული ტაქტიკის შერწყმის სურვილით მივიდა. მას რინუს მიხელსის „ტოტალური ფეხბურთისა“ და ნერეო როკოს „კატენაჩოს“ გაერთიანება უნდოდა. ამ უკანასკნელის „მილანმა“ 1963 წელს ჩემპიონთა თასი მოიგო...

ერთ-ერთ ინტერვიუში საკიმ ასეთი რამ განაცხადა: „ახალგაზრდა მწვრთნელი ვიყავი და „მისტერ არავინ“-ს წარსული და გამოცდილება ნამდვილად ვერ ექნებოდა. მას მხოლოდ მომავალი გააჩნდა. ხშირად მეკითხებოდნენ, როგორ უნდა გამეწვრთნა ფეხბურთელები, როცა პროფესიონალურ დონეზე მინდორზე არცერთი წუთი არ გამიტარებია, რაზეც ასე ვპასუხობდი: "იმისთვის რომ კარგი ჟოკეი გამოხვიდე აუცილებელი არ არის ჯერ ცხენი იყო“.

„პარმას“ ფეხბურთელები საკის ზედმეტსახელად მისტერ „პრესინგს“ (სათამაშო სტილის გამო) ან „ვალიუმს“ ეძახდნენ, რადგან უქმეებზე გასამართი მატჩის წინ დაძინებას ვერასდროს ახერხებდა. „სერია B“-ში მოთამაშე „პარმამ“ ბრწყინვალე სეზონი ჩაატარა და აგრესიული დაცვით გამოირჩეოდა. „პარმალატმა“ იტალიის მეორე დივიზიონში მხოლოდ 7 გოლი გაუშვა და პარალელურად საკმაოდ მაღალი ტემპით უტევდა. საკის გუნდი თითოეულ შეხვედრას განსაკუთრებულად უდგებოდა. იტალიელი სპეციალისტის გაწვრთნილი კოლექტივი მეტოქეზე მუდამ უდიდეს ზეწოლას ახორციელებდა და სივრცეების მაქიმალურად ათვისებას ცდილობდა.

ბერლუსკონის „მილანმა“ „პარმას“ უნიკალური სათამაშო სტილი საკუთარ თავზე გამოცადა. 1986-87 წლების სეზონში „კროჩიატიმ“ „როსონერი“ იტალიის თასზე ორჯერ დაამარცხა. მილანელთა პრეზიდენტი მეტოქე გუნდის მწვრთნელის სათამაშო სქემით და ხასიათით მაშინვე მოიხიბლა. რამდენიმე დღეში კი პრესაში ინფორმაცია გავრცელდა - „მილანი“ გუნდის თავკაცად საკის დანიშვნას აქტიურად განიხილავს. ლიდჰოლმი კლუბიდან აპრილში, „სამპდორიასთან“ და „აველინოსთან“ განცდილი მარცხის შემდეგ გაუშვეს და მთავარი მწვრთნელის პოსტი დროებით ახალგაზრდა ფაბიო კაპელო ჩააბარეს.

ბერლუსკონიმ საკის გადასაბირებლად საკმაოდ ბევრი იმუშავა და მოლაპარაკებებისას ვან ბასტენისა და გულიტის ტრანსფერებიც გამოიყენა. ერთ-ერთ ინტერვიუში არიგო იხსენებს: „სილვიოს ფეხბურთი ძალიან უყვარდა და სურდა წარმატებისთვის მიეღწია. მისი ენერგია და ენთუზიაზმი ძალიან მომწონდა. ბერლუსკონი მხოლოდ გამარჯვებაზე არ ფიქრობდა! მას უნდოდა ყველასთვის ეჩვენებინა, რომ წარმატების მიღწევა კარგი თამაშითაც შეიძლებოდა“.  ორივე პიროვნება ერთმანეთთან სულიერ კავშირს გრძნობდა და ერთი მიზანი ამოძრავებდა - მაშინდელ იტალიურ ფეხბურთში დამყარებული ჰეგემონიის დამხობა. მიუხედავად ყველაფრისა მასმედია საკის მიმართ მაინც ნეგატიურად იყო განწყობილი. განსაკუთრებით დიდი კრიტიკის ქვეშ მისი საფეხბურთო ფილოსოფია ხვდებოდა. „მილანში“ მოსვლის შემდეგ მიცემულ ერთ-ერთ ინტერვიუში არიგომ განაცხადა: „მომავალში ფეხბურთი კუნთებზე მეტად ინტელექტზე იქნება დამოკიდებული. გონება და საფეხბურთო აზროვნება სულ მალე ფიზიკურ მომზადებაზე გაცილებით დიდ როლს ითამაშებენ. ოპონენტი, რომლისაც ყველაზე მეტად მეშინია?! დრო“!

„რა მოხდებოდა „მილანი“ ევროთასებზე რომ ვერ გასულიყო? თუ? თუ? თუ“?

გულიტს ვან ბასტენისგან აბსოლუტურად განსხვავებული დახვედრა მოუწყვეს. ქუჩაში გამოსული გულშემატკივრების ამალა, პოლიციის სირენები, კამერები და ჟურნალისტები. ჰოლანდიელმა მთელი ქალაქის ყურადღება მიიპყრო. ჩამოსვლისთანავე რუუდმა ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა: “ჰოლანდიაში მითხრეს, რომ იტალიაში სამი ყოველდღიური სპორტული გაზეთი გამოდის და ისინი მუდამ სისულელეებს წერენ. მაინტერესებს რამდენად შეესაბამება ეს ყველაფერი სიმართლეს? გულიტის გამოხტომა გალიანიმ „ახსნა“: „რუუდი ყოველთვის იმას ამბობს, რასაც ფიქრობს“. და მართლაც... ჰოლანდიელი ყველაფერზე დაუფიქრებლად ლაპარაკობდა: „რა მოხდება თუ „მილანი“ სეზონის ბოლოს ევროპულ ტურნირებზე ვერ გავა? სულელური კითხვაა. თუ, თუ, თუ? რა საჭიროა ამდენი თუ? დაველოდოთ წლის ბოლოს და ვნახოთ. დედაჩემს, რომ მამაკაცის სასქესო ორგანო ჰქონოდა მამაჩემი იქნებოდა“.

მოგვიანებით ჰოლანდიელმა თავდამსხმელმა საკუთარი ხასიათის შესახებ ისაუბრა და აღნიშნა: „ამსტერდამში სრულ თავისუფლებაში გავიზარდე და როდესაც ძლიერი ადამიანი ხარ ეს საუკეთესოა, რაც შეიძლება შენს ცხოვრებაში მოხდეს. ხანდახან გადაწყვეტილების მიღებაში ჩემი ჰოროსკოპის ნიშანი, ქალწული, მეხმარებოდა. როცა ვიცოდი რომელი გზა უნდა ამერჩია, ჩემს შეჩერებას ვერავინ ახერხებდა. ვარ თუ არა ჯიუტი?! შეიძლება! მაგრამ სიჯიუტესთან ერთად ჩემში ხასიათის სიმტკიცე და თავდაჯერებულობაცაა“.

ჰოლანდიელის გასაოცარი სიძლიერე და უნივერსალურობა რობერტო დონადონის დღემდე ახსოვს: „იგი იმდენად მაღალი დონის ფეხბურთელი იყო, რომ ნებისმიერ პოზიციაზე თამაში შეეძლო. პირველად გულიტი ბარსელონაში ჩატარებულ ტურნირზე ვნახე, სადაც ჯერ ჩამშლელი იყო, შემდეგ მარჯვენა ფლანგზე გადავიდა და სულ მალე მოედნის ცენტრიდან თავდასხმის ხაზში გადაინაცვლა“.

ახლანდელი გადმოსახედიდან საკი იხსენებს, რომ მის „უცნაურ“ ტაქტიკას გუნდში სერიოზული პრობლემები არ მოჰყოლია, მაგრამ...: “მილანში“ დიდი წინააღმდეგობა არ შემხვედრია. მთავარი პრობლემა სკეპტიციზმი იყო, რომელიც ინოვაციურ იდეებს მუდამ თან ახლავს“. ფეხბურთელები არიგოს სათამაშო სქემას ეჭვის თვალით უყურებდნენ და პაოლო მალდინი, რომელიც იტალიელი სპეციალისტის მოსვლისას 19 წლის გახლდათ იხსენებს: „საკის ვარჯიშები საკმაოდ რთული იყო, სახლში გადაღლილი მივდიოდი და მთელი ღამე თავს შეუძლოდ ვგრძნობდი“. განსაკუთრებით პრობლემატური ვან ბასტენისა და გულიტის დაყოლიება აღმოჩნდა. ჰოლანდიელებს, რომლებიც მუდამ თავისუფლებას იყვნენ შეჩვეულნი, იმ ადამიანის ტაქტიკის მიხედვით უნდა ემოქმედათ, ვისაც ფეხბურთი ნათამაშები არასდროს ჰქონდა და მწვრთნელობამდე ფეხსაცმელებს ყიდდა.

არიგო საკის განსაკუთრებული სავარჯიშო რეჟიმი ჰქონდა. გუნდურობის აუცილებლობის დასამტკიცებლად იტალიელი სპეციალისტი გოლკიპერს (გალი) და 4 ძირითად მცველს (ბარეზი, მალდინი, კოსტაკურტა, ტასოტი) 10 შემტევის წინააღმდეგ ათამაშებდა, რომელთა შორის ვან ბასტენი და გულიტიც იყვნენ. თავდამსხმელებს გოლის გასატანად 15 წუთი ეძლეოდათ. იმ შემთხვევაში თუ „საკის ხუთეული“ ბურთს მოიპოვებდა, შეტევაში მყოფი ფეხბურთელები იერიშს ახლიდან, საკუთარი ნახევრიდან, იწყებდნენ.

შემტევებს გოლი არცერთხელ გაუტანიათ. არცერთხელ! სწორედ აქედან დაიწყო არიგო საკის ლეგენდის შექმნა!

„მილანის“ მთავარი მწვრთნელის პოსტზე საკის დებიუტი „პიზასთან“ შედგა და ჰოლანდიელების მიერ გატანილი გოლების წყალობით „როსონერიმ“ 3-1 იმარჯვა. მომდევნო ტურში მილანელები „ფიორენტინასთან“ დამარცხდნენ, რამაც ზოგიერთი ქომაგი გააღიზიანა, თუმცა ყველა გრძნობდა, რომ „მილანი“ ტრანსფორმაციას განიცდიდა და საქმე რაღაც განსაკუთრებულ სიახლესთან ჰქონდათ. იტალიელმა სპეციალისტმა ზონური დაცვის ახალი სტილი დაამკვიდრა. „როსონერის“ მოთამაშეები ბურთის ადგილმდებარეობის მიხედვით გადაადგილდებოდნენ. ხშირად დაცვის ხაზი წინ იწევდა, რაც სათამაშო არეალის მეთოდურად შემცირებას განაპირობებდა და კონკრეტულ ზონებში „მილანის“ ფეხბურთელები ოპონენტებზე მეტნი იყვნენ.

განაპირა მცველებს, მაურო ტასოტის და პაოლო მალდინის სრული თავისუფლება ჰქონდათ მიცემული და იერიშში ჩართვა ნებისმიერ დროს შეეძლოთ. მათ კარლო ანჩელოტი აზღვევდა. ფრანკო ბარეზი „სახიფათო“ ზონებს აკონტროლებდა, ფილიპო გალი კი ხშირად უკან იწევდა და ჯოვანი გალის (მეკარე) ეხმარებოდა. საკის ტაქტიკის პროდუქტიულობის განმაპირობებელი მთავარი მთავარი ფაქტორი ნახევარდაცვის ხაზი იყო. მოედნის ცენტრში მილანელებს მაქსიმალური კონცენტრაცია, ურთიერთგაგება და დისციპლინა მართებდათ. ზაფხულში „რომასგან“ შეძენილი ანჩელოტი მინდორზე საკის წარმომადგენელი გახლდათ. იგი მატჩის მიმდინარეობას იდეალურად აღიქვამდა და თითოეულ მომენტში ზუსტად იცოდა რა უნდა მოემოქმედა. კარლო ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე გამოდიოდა. მარცხენა ფლანგზე ალბერიგო ევანი იყო გამწესებული, ხოლო მარჯვენა ფრთა ანჯელო კოლომბოს ებარა. ორივე ნახევარმცველი განაპირა მცველებთან ერთად შეტევაში აქტიურად ერთვებოდა. ნახევარდაცვის ტრიოს წინ რობერტო დონადონი თამაშობდა, რომელიც “Mezza Punta-ს (შემტევი ნახევარმცველი ან ნახევრად თავდამსხმელი) პოზიციაზე ასპარეზობდა. თავდასხმის ხაზში კი გულიტი-ვან ბასტენის დუეტი გვევლინებოდა. რუუდს ხშირად პიეტრო პაოლო ვირდისთანაც უწევდა თამაში. ვან ბასტენის სათადარიგო სკამზე გადაყვანის შემდეგ „მილანის“ ყველაზე მნიშვნელოვან ფეხბურთელად სწორედ სარდინიელი იქცა. 

"უტრეხტელ გედს" გარკვეული პრობლემები ჰქონდა და „როსონერი“ „მფრინავი ჰოლანდიელის“ მდგომარეობის გამო სერიოზულად წუხდა. მარკო გარეთ იშვიათად გადიოდა. თანაგუნდელებთან ერთად სადილს სახლში დარჩენა, ცოლთან ჰოლანდიურ ენაზე საუბარი და ჯორჯ მაიკლის კომპოზიციების მოსმენა ერჩივნა. ვარჯიშების შემდეგ იგი ახალგაზრდული გუნდების ფეხბურთელებთან ერთად ნარდს თამაშობდა და ხშირად შოპინგზე ან ქალაქის ერთ-ერთ ბარში ყავის დასალევად მიდიოდა. ვან ბასტენი ზრდილობის ეტალონი იყო, მაგრამ საზოგადოებასთან ურთიერთობა არც თუ ისე კარგად გამოსდიოდა. სოციალურად აქტიური იტალიელები კი ისეთ ადამიანებს, რომლებიც საკუთარ გრძნობებს და ემოციებს იშვიათად გამოხატავენ, თითქმის არასდროს ენდობიან. პრესამ მარკოს „ყინულის კაცი“ შეარქვა.

ვან ბასტენის არყოფნაში „მილანმა“ „ნაპოლისთან“ სხვაობა მეთოდურად შეამცირა და საჩემპიონო ბრძოლაში ჩაება. დიეგო მარადონას გუნდთან დაპირისპირებამდე მარკო რამდენიმე მატჩში სათადარიგო სკამიდან ჩაერთო და ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან შეხვედრას სრულ მზადყოფნაში შეხვდა. წინა ტურში „როსონერიმ“ „დელა მადონინას“ დერბიში იმარჯვა და ნეაპოლში თავდაჯერებული ჩავიდა. მარადონამ „ნაპოლის“ გულშემატკივრებს სტადიონის „სასაფლაოდ“ გადაქცევა მოსთხოვა და „მილანის“ დასამარხად მზადება დაიწყო. „როსონერი“ 36-ე წუთზე ვირდისმა დააწინაურა, თუმცა პირველი ტაიმის დასრულებამდე რამდენიმე წამით ადრე დიეგომ შესანიშნავი ჯარიმა შეაგდო და ანგარიში გაათანაბრა. ვან ბასტენი თამაშში დონადონის ნაცვლად ჩაერთო და „ნაპოლის“ მცველებს სერიოზული პრობლემები შეუქმნა. საბოლოოდ მატჩი „როსონერის“ გამარჯვებით დასრულდა და არიგო საკიმ პირველივე სეზონში იტალიის ჩემპიონობა იზეიმა.

 

რაიკაარდი და ძილი

1988 წლის ზაფხულში ჰოლანდიის ნაკრებმა საფეხბურთო სამყარო გააოცა. ევროპის ჩემპიონატზე „ნარინჯისფერებმა“ საბჭოთა კავშირი დაამარცხეს და ოქროს მედლებს დაეუფლნენ. ფინალში ვან ბასტენმა ბრწყინვალედ იასპარეზა და ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი გამორჩეული გოლი შეაგდო. ტურნირის დასრულების შემდეგ იოჰან კრუიფს თავისი პროტეჟეს ხილვა „ბარსელონაში“ სურდა, თუმცა ლინეკერი-ვან ბასტენის გაცვლა იტალიელებისთვის მისაღები არ აღმოჩნდა.

სანაკრებო პაუზის შემდეგ კლუბში დაბრუნებულ მარკოს სასიამოვნო სიურპრიზი დახვდა - მისი ძველი მეგობარი და საყვარელი თანაგუნდელი, ფრენკ რაიკაარდი ახლა უკვე „მილანის“ ფეხბურთელი იყო. თუმცა ლეგენდარული ჰოლანდიელის „როსონერიში“ გადასვლა სხვა ტრანსფერმა გადაფარა. ზუსტად იმ დღეს, „მილანის“ მოსისხლე მტერმა, „ინტერმა“, ლოთარ მათეუსი გაიფორმა..

რაიკაარდი ჩუმი და წყნარი ადამიანი იყო, რომელიც თავის სათქმელს მოედანზე ამბობდა. თავდაპირველად იგი მცველის პოზიციას ითავსებდა, რაც ძალიან არ მოსწონდა. რაიკაარდს განსაკუთრებით ზონურ დაცვასთან და პრესინგთან შეგუება გაუჭირდა.

როგორც აღმოჩნდა პრობლემები მოედნის მიღმაც მრავლად იყო. ჰოლანდიელს ტაქტიკური ანალიზის და განხილვების მოსმენისას ხშირად ეძინებოდა და კატეგორიულად აკრიტიკებდა იმ მოსაზრებას, რომ მატჩებისთვის მზადება რამდენიმე კვირით ადრე უნდა დაეწყო. მიუხედავად ყველაფრისა რაიკაარდმა ადაპტაცია სწრაფად გაიარა და სულ მალე კლუბის შეუცვლელ ფიგურად იქცა. სამწუხაროდ გარკვეული დროის შემდეგ ვან ბასტენსა და საკის შორის ურთიერთობა გაფუჭდა... არიგო უარს აცხადებდა ჰოლანდიელის განსაკუთრებული ფეხბურთელივით მოპყრობოდა, რასაც კრუიფისა და ვან ბასტენის ფარული საუბრებიც ემატებოდა...

ჩემპიონებმა მომდევნო სეზონი წარმატებით დაიწყეს. სიტუაცია ნოემბერში აირია, როცა „როსონერი“ „ვერონასთან“, „ატალანტასთან“ და „ნაპოლისთან“ დამარცხდა. „ინტერის“ გერმანული ტრიო აშკარად უკეთ გამოიყურებოდა, ვიდრე „როსონერის“ ჰოლანდიური სამეული. ვან ბასტენის პრობლემები გასაჯაროვდა, გულიტის ხასიათმა კი თავი ხელახლა იჩინა: „ჩემი ცხოვრების სტილი და თამაშის მანერა ერთმანეთს ძალიან ჰგავს. ხალხი ხშირად ანარქისტს მეძახის, მაგრამ ვერ ვხვდები ამას რატომ აკეთებენ, ჩემთვის ეს სიტყვა კომპლიმენტია“.

1988 წლის დეკემბერში ვან ბასტენმა „ოქროს ბურთი“ მოიგო, მეორე ადგილზე გულიტი გავიდა, ხოლო მესამე პოზიცია რაიკაარდმა დაისაკუთრა. ისტორიაში პირველად დაფიქსირდა შემთხვევა, როცა ერთი კლუბის სამი წარმომადგენელი საუკეთესო სამეულში მოხვდა. მილანელებმა ეს შედეგი მომდევნო წელსაც გაიმეორეს, უბრალოდ ამჯერად საუკეთესო ტრიოს რიგებში გულიტის ნაცვლად ბარეზი ვიხილეთ. იოჰან კრუიფმა ვან ბასტენის შესახებ განაცხადა: „ოქროს ბურთი მარკოს? რატომაც არა! იგი მენტალურად ძალიან ძლიერი პიროვნებაა. ვან ბასტენი კედელივითაა! იგი ჩემი სულიერი შვილია“. „როსონერის“ ფეხბურთელების მიღწევის გამეორება 22 წლის შემდეგ, „ბარსას“ ბრწყინვალე სამეულმა, მესი, ჩავი და ინიესტამ მოახერხა.

„ამ მილანის თამაშის ხილვის შემდეგ ფეხბურთს სხვანაირად აღიქვამ“

იტალიის ჩემპიონატის მოგების შემდეგ საკის პრიორიტეტები შეიცვალა. „სკუდეტოს“ დასაკუთრება განსაკუთრებულ მოვლენას აღარ წარმოადგენდა. 1980-იან წლებში მსგავსი შედეგი „რომამ“, „ვერონამ“ და „ნაპოლიმ“ დააფიქსირეს. „იუვეს“ ჰეგემონიის დამხობაში წვლილი თითოეულმა მათგანმა შეიტანა, მაგრამ ევროპული ტურნირების მოგებას და კონტინენტის საუკეთესოს სტატუსის დაბევებას აბსოლუტურად განსხვავებული ხიბლი ჰქონდა.

ჩემპიონთა თასზე, ბულგარული კლუბის დამარცხების შემდეგ „მილანი“ „ცრვენა ზვეზდას“ დაუპირისპირდა და პირველი შეხვედრა „სან სიროზე“, 1-1, ითამაშა. განმეორებით მატჩში ბელგრადული გუნდი დაწინაურდა, თუმცა ნისლის გამო შეხვედრა შეწყდა. საბოლოოდ „მილანმა“ ძალების მობილიზება მოახერხა და შემდეგ ეტაპზე გასვლა პენალტების სერიაში მოპოვებული გამარჯვების შედეგად შეძლო. „ბრემენის ვერდერის“ დამარცხების შემდეგ იტალიელები „რეალს“ გადაეყარნენ. პირველი მატჩი „სანტიაგო  ბერნაბეუზე“ 1-1 დასრულდა. არავინ იცოდა მომდევნო დაპირისპირებაში რა მოხდებოდა და მაყურებელი საკმაოდ დაძაბულ და საინტერესო შეხვედრას ელოდა. ქომაგების განწყობაზე „ლეჩესთან“ დაფიქსირებულმა ფრემაც იმოქმედა და გულშემატკივრების გულების მოსაგებად „როსონერის“ საშინაო კედლებში „სამეფო კლუბის“ დამარცხება მართებდა. მატჩის წინ ბარეზიმ თანაგუნდელებს განუცხადა, რომ უგოლო ფრისთვის არ ეთამაშათ და გამარჯვებისთვის ყველაფერი გაეკეთებინათ. 

ანგარიში კარლო ანჩელოტიმ, 30 მეტრიდან განხორციელებული დარტყმით გახსნა. რაიკაარდმა, გულიტმა, ვან ბასტენმა და დონადონიმ მეტოქის კარი თავადაც დალაშქრეს და საბოლოოდ „რეალი“ 5-0 განადგურდა. მატჩის შემდეგ ბერლუსკონი უხერხულ სიტუაციაში ჩავარდა და შეხვედრის დასრულებისთანავე თავის კოლეგას ბოდიში მოუხადა. „სამეფო კლუბის“ მთავარი მწვრთნელი, ლეო ბეენჰაკერი შედეგით გაოცებული იყო და ჟურნალისტებთან საუბრისას აღნიშნა, რომ „მილანმა“ ბრწყინვალე ფეხბურთი აჩვენა. ესპანურმა გაზეთმა, “EL MUNDO DEPORTIVO“-მ კი ასეთი სიტყვები გამოიყენა: „მილანის ჰოლანდიური აქცენტის მქონე რეჩიტატივი! გოლები რაიკარდმა, გულიტმა და ვან ბასტენმა გაიტანეს. „რეალი“ მარიონეტს ჰგავდა, რომელსაც „როსონერი“ მართავდა და გოლს როცა მოუნდებოდა მაშინ უტანდა“.

„სამეფო კლუბის“ ყოფილი თავდამსხმელი, ხორხე ვალდანო, იხსენებს: „საკის „მილანი“ მოედანზე ბრწყინვალედ გამოიყურებოდა. ტაქტიკაში, რომელსაც იტალიელები იყენებდნენ ყველაფერი იდეალურად იყო შერწყმული. დაწყებული „კატენაჩოდან“ დამთავრებული „ტოტალური ფეხბურთით“. ტასოტის განცხადება კი ყველაფერს იდეალურად აღწერს: „ჩვენ მივაღწიეთ იმას, რაც ასე ძალიან გვსურდა და დავამტკიცეთ, რომ ნებისმიერი გუნდის განადგურება შეგვიძლია“.

ფინალი, რომელიც გადაჭედილ „კამპ ნოუზე“ „სტიაუას“ წინააღმდეგ გაიმართა, „საკის მილანური რევოლუციის“ ტრიუმფალურ დაგვირგვინებად იქცა. ტრაპატონის „ინტერს“ „სერია ა“-ს ჩემპიონობა განაღდებული ჰქონდა, თუმცა „მილანის“ გულშემატკივრები ამაზე დიდად არ დარდობდნენ. საკის გუნდს ჰქონდა შანსი, არა მხოლოდ იტალიის, არამედ ევროპის მასშტაბით საუკეთესო კლუბი გამხდარიყო. „როსონერიმ“ შესანიშნავი შეხვედრა ჩაატარა, რუმინელები 4-0 დაამარცხა და სანუკვარ თასს დაეუფლა. გულიტმა და ვან ბასტენმა გოლები გაინაწილეს და რომ არა უამრავი გაფუჭებული მომენტი, ორივე მათგანი აქტივში მინიმუმ ჰეთ-თრიკს ჩაიწერდა.

„მილანის“ ლეგენდა, ბარეზი იხსენებს: “როდესაც მოედანზე გასახურებლად გავედით დავინახეთ, რომ ტრიბუნებზე საკმაოდ ბევრი გულშემატკივარი იყო. მაშინვე მივხვდით, რომ ამ მატჩის წაგება არ შეიძლებოდა და იტალიაში თასით უნდა დავბრუნებულიყავით“. „სტიაუას“ მეკარემ სილვიუ ლუნგმა აღიარო, რომ მის კარიერაში ეს ყველაზე რთული მატჩი იყო და განაცხადა: „შეხვედრის ბოლოს არაფრის თავი არ მქონდა. ამდენი დარტყმა არასდროს მომიგერიებია“.

იტალიელმა ჟურნალისტმა ჯიანი მურამ “La Repubblica”-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში „როსონერის“ გამარჯვება პოეტ გაბრიელე დანუნციოს მიერ კარლ მარქსის დამარცხებას შეადარა. პაოლო მალდინიმ კი ყველაფერი გაცილებით მარტივი სიტყვებით ახსნა: „ მოედანზე ენთუზიაზმით სავსე, თავადაჯერებულები და იმედიანები გამოვედით. მინდორზე ყველაფერი დავტოვეთ და შედეგმაც არ დააყოვნა“. იმავე საღამოს ფრანგულმა ჟურნალმა, “L’Equipe”-მა აღნიშნა, რომ „ამ მილანის თამაშის ხილვის შემდეგ ფეხბურთს სხვანაირად აღიქვამ“.

საკის საოცარი შედეგი

ევროპული ტრიუმფის შემდეგ საფეხბურთო სამყაროს ყურადღება იტალიელებისკენ იყო მიმართული და მიუხედავად იდეალური შემადგენლობისა, „როსონერის“ პრობლემები მუდამ თან ახლდა. ვან ბასტენს, რომელმაც წინა სეზონში „სერია A“-ს ეგიდით 19 გოლი გაიტანა, არიგო საკისთან დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა. იტალიელმა სპეციალისტმა „მფრინავი ჰოლანდიელი“ რამდენიმე მატჩში დაასვენა კიდეც, რამაც ბერლუსკონის აღშფოთება გამოიწვია. რატომ?! პასუხი მარტივია! მისი საყვარელი ფეხბურთელი სწორედ ვან ბასტენი გახლდათ. „სიაში“ მეორე ადგილს რაიკაარდი იკავებდა, ხოლო გულიტმა გუნდის მფლობელის „სიყვარული“ მაშინ დაკარგა, როცა პრესის წარმომადგენლებთან საუბრისას სილვიოს ზედმეტად ამაყი პიროვნება და პრეზიდენტი უწოდა. სულ მალე საკის გარშემო არსებული მდგომარეობა ერთიორად გართულდა, თუმცა იტალიელმა არჩეულ კურსს არ გადაუხვია და მთავარ მიზნად „რევოლუციის“ გაგრძელება დაისახა.

მაშინდელი „სერია A“ საკმაოდ ძლიერი ტურნირი იყო, არიგოს „მილანი“ თითქმის ყოველ წელს ჩემპიონობისთვის იბრძოდა და გამონაკლისი არც 1989-90 წლების სეზონი ყოფილა. „იუვენტუსთან“ და „ინტერთან“ მიღწეული გამარჯვების შემდეგ „როსონერი“ „კრემონეზესთან“ და „ასკოლისთან“ დამარცხდა და მოულოდნელად "სკუდეტოს" დასაკუთრების შანსი დაკარგა. გულშემატკივართა უკმაყოფილება საგარეო ასპარეზზე მიღწეული წარმატების შედეგად ჩაცხრა.

ჩემპიონთა თასის მეორე რაუნდში „როსონერიმ“ „სამეფო კლუბი“ შედარებით მოკრძალებული ანგარიშით, 2-1, დაამარცხა. შემდეგ ეტაპზე დამატებით დროში „მეხელენს“ სძლია და ნახევარფინალში „ბაიერნს“ დაუპირისპირდა. გერმანულ გუნდთან გასამართ მატჩამდე იტალიური პრესა თასის ზედიზედ მეორედ დასაკუთრებაზე ალაპარაკდა. „რეკორდმაისტერის“ დამარცხების შემდეგ „მილანი“ ფინალში სვენ გორან ერიკსონის „ბენფიკას“ დაუპირისპირდა. საბოლოოდ არიგო საკი იმ ელიტარულ მწვრთნელთა კომპანიას შეუერთდა, რომლებმაც ჩემპიონთა თასის მოპოვება ზედიზედ მოახერხეს.

 

საკი „მილანში“კიდევ ერთი წელი დარჩა, მაგრამ 1991-ის სეზონში გუნდში ნეგატიური ატმოსფერო სუფევდა. იტალიელი სპეციალისტი მიიჩნევდა, რომ „როსონერის“ ფეხბურთელებმა წარმატებისკენ სწრაფვის წყურვილი დაკარგეს. ვან ბასტენი სათადარიგო სკამზე დატოვებას უფრო და უფრო ხშირად აპროტესტებდა. გაზეთები არიგოს წასვლაზე ალაპარაკდნენ და ურთიერთობა ბერლუსკონისა და საკის შორისაც გაფუჭდა. საქმე იქამდე მივიდა, რომ სილვიომ არიგოს ულტიმატუმი წაუყენა - „მილანი“ ან ჩემპიონთა თასის გამარჯვებული გახდებოდა, ან საკი პოსტს დატოვებდა. საბოლოოდ იტალიელები ტურნირიდან „მარსელმა“ გამოაგდო, ხოლო „სერია A"-ში „როსონერიმ“ მეორე ადგილი მიჯრით მეორედ დაიკავა.

მიუხედავად ბარეზის და დონადონის პროტესტისა( სამივე ჰოლანდიელი დუმილს ინარჩუნებდა) საკი ფაბიო კაპელომ ჩაანაცვლა. „რეალისა“ და ინგლისის ნაკრების მომავალმა მწვრთნელმა დამკვიდრებული ტრადიცია გააგრძელა და „მილანის“ წარმატებული პერიოდი გაახანგრძლივა. ვან ბასტენს იტალიის ჩემპიონატში ერთ-ერთი საუკეთესო სეზონი ჰქონდა. რაიკაარდი და გულიტი კი მწვრთნელის დავალებებს იდეალურად ასრულებდნენ. კაპელო პირველი სპეციალისტი გახდა, ვინც საკის ტაქტიკური მიდგომა გამოიყენა და წარმატებას მიაღწია, თუმცა ვან ბასტენის ტრავმიანობამ თავისი გაიტანა და „მფრინავი ჰოლანდიელის“ გარეშე „მილანს“ სერიოზული პრობლემები შეექმნა.

არიგო საკის მემკვიდრეობაზე კომენტარი რამდენიმე ხნის წინ ლეგენდარულმა შოტლანდიელმა, სერ ალექს ფერგიუსონმა გააკეთა: „მან იტალიური ფეხბურთი შეცვალა. საკიმ „კატენაჩო“ მაღალი პრესინგით ჩაანაცვლა, სადაც მალდინი წინ ხშირად ადიოდა. იტალიური მენტალიტეტი და ფეხბურთი სწრაფად სრულიად სხვა სტილით მოგვევლინა. „კატენაჩოს“ და კონტრშეტევების მოლოდინის ნაცვლად აგრესიული და შეტევაზე ორიენტირებული თამაში ვიხილეთ, რაც იტალიური ფეხბურთისთვის უმნიშვნელოვანეს ცვლილებად იქცა“.

რაფა ბენიტესი, რომელიც საკის სათამაშო სქემის უდიდესი თაყვანისმცემელი იყო, ჯეიმი კარაგერს 1990 წლების „მილანის“ ტაქტიკის შესწავლას სთხოვდა. ავტობიოგრაფიულ წიგნში ლეგენდარული ლივერპულელი იხსენებს: „ერთ დღეს რაფამ არიგო საკის ლეგენდარული „მილანის“ ვიდეოჩანაწერები მომცა და მთხოვა ბარეზის მოძრაობებისთვის უდიდესი ყურადღება მიმექცია“.

რაც შეეხება „მილანის“ ლეგენდას, ფრანკო ბარეზის, ამ უკანასკნელს დღემდე არ სჯერა, რომ ყველაფერი დროის ასეთ მცირე მონაკვეთში ტრანსფორმირდა. „ბერლუსკონის მოსვლასთან ერთად ყველაფერი შეიცვალა. სილვიომ თავიდანვე გვითხრა, რომ „როსონერის“ მსოფლიოს საუკეთესო კლუბად ქცევა სურდა, რასაც ბუნებრივია სკეპტიკურად შევხვდით. მიუხედავად ამისა მომდევნო წლების განმავლობაში თითქმის ყველაფერი მოვიგეთ და საოცარი ფეხბურთი ვაჩვენეთ“.

ჯანლუკა ვიალიმ, ვისმა „სამპდორიამაც“ 1991 წელს „სკუდეტოსთვის“ ბრძოლაში „მილანს“ აჯობა, არიგო საკის გუნდზე განაცხადა: „მათი ტაქტიკა უნაკლო იყო. „მილანის“ გუნდურმა სტილმა იტალიურ ფეხბურთში უდიდესი ცვლილებები შეიტანა. მათი მაღალი პრესინგი და დაცვაში უეცრად გადასვლის უნარი, ინოვაციური და რაც მთავარია პროდუქტიული ტაქტიკა გახლდათ, რომელიც „როსონერისგან“ ბევრმა კლუბმა გადაიღო“.

არიგო საკი რამდენიმე წლის შემდეგ საკუთარ ისტორიას იხსენებს და აცხადებს: „მაშინდელი „მილანი“ საოცრება იყო. ჰოლანდიელები მშვენივრად გამოიყურებოდნენ, თუმცა გუნდის წარმატების განმაპირობებელი მთავარი ფაქტორი სათამაშო სქემა იყო. სწორედ იგი გახლდათ მოედანზე ლიდერი, რომელსაც ფეხბურთელები მიჰყვებოდნენ. ის არასდროს იღლებოდა და არც ტრავმას იღებდა. მოთამაშეების ნიჭსა და სიძლიერეს შეხვედრები არ მოუგიათ, წარმატებას სწორედ იმ ტაქტიკის გამო მივაღწიეთ, რომლითაც ვასპარეზობდით“.

საკის სიტყვების მიუხედავად ერთი რამ აშკარაა! გულიტი, ვან ბასტენი, რაიკაარდის ტრიოს გარეშე "მილანი" იგივე მწვერვალებს ნამდვილად ვერ დაიპყრობდა!